Böbrek Üstü Bezi Hastalıklar ve Tedavisi
26 Haziran 2024

Böbrek Üstü Bezi Hastalıklar ve Tedavisi

Böbrek Üstü Bezi

Böbrek üstü bezleri, böbreklerin üst kısmında yer alan sarımsı renkteki yapılardır. Olgun bir insanda böbrek üstü bezlerinin ağırlığı yaklaşık dört ile beş gram arasında olup, uzunluğu ise üç ile beş santimetre arasındadır. Üçgen şeklini andıran bu bezler, iç salgı yani endokrin bezleri olarak bilinirler. Korteks (kabuk) ve medulla (öz, iç) olmak üzere iki katmandan oluşurlar. Bu bezlerin temel işlevi, stres (fizyolojik gerilim) anında kortikosteroid ve katekolamin hormonlarını salgılayarak kana karıştırmaktır.

Yapısı ve Görevleri

Medulla ve korteks katmanları, hem yapısal olarak hem de salgıladıkları hormonlar açısından oldukça farklılık gösterirler. Medulla katmanı adrenalin ve noradrenalin hormonlarını salgılar. Bu hormonlar, kalp atış hızını ve kan basıncını artırırken, duygu kontrolünü sağlar. Bu hormonların üretimi beyin ve hipofiz bezinin kontrolü altındadır. Genel anlamda duygusal ya da fiziksel tepkiler, bu hormonların salgılanmasıyla ortaya çıkar.

Korteks katmanı ise kortikosteroid olarak bilinen üçlü grup hormonlarını üretir. Bu hormonlar arasında cinsiyet hormonları (androjen, östrojen ve progesteron) bulunur. Bu hormonlar hem erkeklerde hem de kadınlarda bulunurken, yoğunluklarına göre cinsiyet belirlenir. Kortizol hormonları, kişinin stres yıkıcı etkisine karşı direnç göstermesindeki başrol oyuncusudur. Her türlü travma, enfeksiyon, aşırı sıcak ya da soğuk, uyuşturucu maddelerin etkisi, cerrahi operasyonlar ve bazı hastalıklar kandaki kortizol miktarını artırabilir.

Korteks katmanında salgılanan diğer hormonlar ise mineralokortikoidlerdir. Bu hormonlar, potasyum ve mineral tuzlarının dengede kalmasını sağlar. Sürrenal yani böbrek üstü cerrahisi, ilk olarak 1889 yılında aşırı kıllanma görülen bir kızda, fazla miktarda sürrenal kitlesinin çıkarılmasıyla ortaya çıkmıştır. Mayo gibi bilim insanları, bu alanda gerekli araştırmaları yaparak çalışmalara başlamışlardır. Bu cerrahi çalışmaların sonucunda elde ettikleri bilgileri ve kendi isimlerini verdikleri hastalıkları insanların bilgi hazinesine sunmuşlardır.

Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları

Böbrek üstü bezlerinin herhangi bir katmanındaki herhangi bir hormonun ihtiyaçtan az ya da çok salgılanması sonucunda çeşitli rahatsızlıklar ortaya çıkabilir:
  • Cushing Sendromu: Kortizol hormonunun olağandan fazla salgılanmasıyla ortaya çıkar. Belirtileri arasında kilo artışı, obezite, kan basıncının yükselmesi ve derinin zayıflaması bulunur.
  • Conn Sendromu: Mineralokortikoid hormonunun fazla salgılanmasıyla oluşur. Belirtileri arasında potasyum seviyesinin düşüklüğüne bağlı olarak hissedilen yorgunluk ve kas güçsüzlüğü bulunur. Genellikle küçük yaşta belirginleşen yüksek tansiyon ve potasyum düşüklüğü, bu düzensizlik sendromunun şüphelenilmesine neden olur. Mineralokortikoid fazlalığında ise konjestif kalp yetmezliği, karında sıvı birikimi (siroz), böbrek atardamarındaki kan akışının azalması ve renin üreten tümör gibi hastalıklara rastlanabilir.
  • Addison Hastalığı: Böbrek üstü bezlerinin korteks bölümünün bağışıklık sistemi tarafından zarar görmesi veya mantar ve verem gibi nedenlerle hasar görmesiyle ortaya çıkar. Belirtileri arasında kansızlık, güçsüzlük, kan basıncında düşme, aşırı sinirlilik ve deride kararma bulunur.
  • Feokromositom: Medulla bölgesindeki kromaffin hücrelerinde ortaya çıkan tümörlerdir. Bu tümörler, sempatik sinir sistemi düğümlerindeki tümörlere "paraganglioma" adını verirler.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Haber Bülteni

Böbrek Yapısı Böbrek Görevleri ve İşlevi

Böbrek Yapısı Böbrek Görevleri ve İşlevi

Böbrek Taşı Kırma

Böbrek Taşı Kırma

Böbrek Fonksiyon Testleri

Böbrek Fonksiyon Testleri

Üriner Sistem Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavisi

Üriner Sistem Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavisi

Böbrek Ağrısı Nasıl Olur?

Böbrek Ağrısı Nasıl Olur?

Böbrek Kumu Dökme Belirtileri Nelerdir?

Böbrek Kumu Dökme Belirtileri Nelerdir?

Renal Pelvis Nedir?

Renal Pelvis Nedir?

Böbrek Nakli Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler?

Böbrek Nakli Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler?

Böbrek Taşı Kaç Günde Düşer?

Böbrek Taşı Kaç Günde Düşer?

Böbrek Reflüsü Belirtileri ve Tedavisi

Böbrek Reflüsü Belirtileri ve Tedavisi

Böbrek Taşı Kalça Ağrısı Yapar mı?

Böbrek Taşı Kalça Ağrısı Yapar mı?

Böbrek Taşı Ameliyatı Sonrası

Böbrek Taşı Ameliyatı Sonrası